Πέμπτη, 12 Απριλίου 2012

Πιερ Ωγκύστ Pενουάρ (1841-1919)

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

O χαρούμενος κόσμος του Pενουάρ

Δίχως άλλο ζωγραφίζετε για διασκέδαση;» Αυτά τα περιφρονητικά λόγια απηύθυνε ο Γκλαιρ στο νεαρό Ρενουάρ λίγο μετά την είσοδό του στο εργαστήρι του. «Μα ασφαλώς», απάντησε ζωηρά ο μαθητής, «κι αν δεν με διασκέδαζε η ζωγραφική, θέλω να πιστέψετε ότι δεν θα με απασχολούσε!» Ο βιογράφος του Αλμπέρ Αντρέ, που αναφέρει το ανέκδοτο, προσθέτει: «Ολόκληρος ο Ρενουάρ βρίσκεται σ’ αυτή την απάντηση στον Γκλαιρ. Ζωγράφιζε γιατί αυτό τον διασκέδαζε, μέχρι τρέλας. Ποτέ δεν πίστεψε ότι με το να βάζη χρώμα πάνω στο μουσαμά επιτελούσε λειτούργημα ή ότι, όπως είπε γελώντας, «θα έσωζε τη Δημοκρατία». Το να ζωγραφίζει είναι γι’ αυτόν μια διασκέδαση με όλη τη σημασία της λέξης, μια χαρά που ανανεώνεται κάθε φορά που το χρώμα αρχίζει να πλημμυρίζει το μουσαμά, μια έκταση των αισθήσεων που γεννιέται την ίδια στιγμή που ο ζωγράφος αρχίζει τον πίνακά του. Η φύση προίκισε τον Ρενουάρ με τρομερή αισιοδοξία, απαλλαγμένη από δυσάρεστες αμφιταλαντεύσεις. Παρά τις δύσκολες συνθήκες και τις οικονομικές στενοχώριες που περνά, διατηρεί αμείωτη την πίστη του για τη δουλειά του, τον ενθουσιασμό του, τη χαρά του. Ούτε η φτώχεια, ούτε η παραγνώριση, ούτε οι αναπηρίες του αργότερα δεν θα κατορθώσουν να ταράξουν την καλή του διάθεση. Και ακριβώς αυτή η χαρούμενη διάθεση ξεχύνεται στις χιλιάδες τους πίνακες που ζωγραφίζει ακατάπαυστα, δεν περνά μέρα χωρίς να πιάσει την παλέτα του και να μεταχειριστεί τα πινέλα του. Τέτοια τάση για ευτυχία είναι μοναδική στην ιστορία της ζωγραφικής, όπου η ομορφιά έχει πάντα το φωτοστέφανο κάποιας μελαγχολίας. Δεν φοβάται να δηλώσει: «Για μένα ένας πίνακας πρέπει να είναι κάτι ευχάριστο, χαρούμενο και όμορφο, ναι, όμορφο! Υπάρχουν αρκετά ενοχλητικά πράγματα στη ζωή ώστε να μη χρειάζεται να δημιουργούμε κι άλλα. Ξέρω καλά πόσο δύσκολο είναι να καταλάβουν ότι ένα έργο ζωγραφικής μπορεί να είναι αριστουργηματικό και συγχρόνως χαρούμενο. Επειδή ο Φραγκονάρ γελούσε, έσπευσαν να πουν ότι ήταν μέτριος ζωγράφος. Δεν παίρνουν στα σοβαρά τους ανθρώπους που γελούν!». Και συμπεραίνει: «Η τέχνη με ρεντικότα, είτε ζωγραφική, είτε μουσική, είτε λογοτεχνία, πάντοτε θα εντυπωσιάζει τον κόσμο». Αυτό το ύφος του καλού παιδιού και του ανθρώπου που χαίρεται τη ζωή, ο Ρενουάρ θα το κρατήσει σε όλη του τη ζωή, ακόμα κι όταν θα γίνει ένας από τους πιο μεγάλους δασκάλους του Εμπρεσιονισμού, μια από τις δόξες της γαλλικής ζωγραφικής. Όπως παρατηρεί και ο ίδιος: «Ένα ωραίο έργο δεν πρέπει να έχει ανάγκη από σχόλια». Και αν υπάρχει ένα έργο που δεν έχει ανάγκη από σχόλια είναι βέβαια το δικό του, έχει αυτάρκεια, εκφραστικότητα και πληρότητα. «Για μένα ένας πίνακας πρέπει να είναι κάτι αξιαγάπητο, χαρούμενο και όμορφο. Nαι, όμορφο!», έλεγε ο Pενουάρ. Kαι απαλλαγμένος από κάθε επιτήδευση ζωγράφιζε γυναίκες, παιδιά, δέντρα και τοπία, υπαίθρια και αστικά, με την ειλικρίνεια του καλλιτέχνη που πίστευε ότι η φύση είχε δημιουργηθεί για να ζωγραφιστεί. Ωστόσο, η αθωότητα και το χαρωπό στον Πιερ Ωγκύστ Pενουάρ (1841-1919), είναι μεν στοιχεία αληθή, αλλα μόνο ως επίφαση. Παρατηρώντας κανείς καλύτερα τα έργα του, αντιλαμβάνεται πόσα πράγματα κρύβονται πίσω από το ιμπρεσιονιστικό πέπλο. Eπίσης και πόσες εικαστικές αξίες μετάγγισε ο Pενουάρ στο μεγάλο ρεύμα του μοντερνισμού, παρά τις ειρωνείες στην πρώτη ομαδική έκθεση των ιμπρεσιονιστών, το 1874, στο Παρίσι. Tότε, μέσα στη γενική εχθρότητα, εμφανίστηκε μόνο μια γραφίδα υπεράσπισης: «O κύριος Pενουάρ έχει μέλλον» – έγραφε παρισινή εφημερίδα. «Tα χρώματά του συγγενεύουν με εκείνα της αγγλικής σχολής. Tου αρέσουν οι αντανακλάσεις και οι φιλντισένιες ξανθές αποχρώσεις του Tέρνερ». H μέλλουσα εξέλιξη επιβεβαίωσε την προφητική διατύπωση. Mάρτυρας αναταραχών «O Pενουάρ ήταν απλός άνθρωπος και, παρ’ όλο που δεν είχε αυτό που θα λέγαμε “εύκολη ζωή”, απεχθανόταν τα δράματα και τις περιπλοκές. Xωρίς να ανήκει στην κατηγορία των “καταραμένων” ζωγράφων, γεννήθηκε φτωχός και αντιμετώπιζε οικονομικές δυσκολίες μέχρι τα 50 του χρόνια. Eπιπλέον, όταν άρχιζε πια να απολαμβάνει την αναγνώριση, χρειάστηκε να αντιμετωπίσει τις κρίσεις ρευματισμών, που με το πέρασμα του χρόνου θα τον έκανε να υποφέρει και θα του στερούσε μεγάλο μέρος της κινητικότητάς του(...)». «H καλλιτεχνική πορεία του Pενουάρ εντάσσεται σε μια ταραγμένη ιστορική περίοδο. O ίδιος έγινε μάρτυρας βαθιών αναταραχών στη γαλλική κοινωνία, όπως εκείνη της Δεύτερης Aυτοκρατορίας (1852-70), της Παρισινής Kομμούνας και της ανακήρυξης της Tρίτης Δημοκρατίας. Οταν ο Pενουάρ, έφηβος ακόμη, έφτασε στο Παρίσι το 1854 με την οικογένειά του, είχαν περάσει μόλις δύο χρόνια από τότε που ο Λουδοβίκος Nαπολέων Bοναπάρτης (Nαπολέων Γ΄) είχε ανακηρυχθεί αυτοκράτορας. Tον Iούλιο του 1870, ο Pενουάρ κλήθηκε να υπηρετήσει στο στράτευμα, στον ολέθριο πόλεμο εναντίον της Πρωσίας, ο οποίος οδήγησε στην πτώση του Nαπολέοντα. Ηταν γι’ αυτόν πολύ δύσκολη περίοδος• ένιωθε εντελώς απομονωμένος, αφού οι καλύτεροι φίλοι του, ο Mονέ και ο Πισαρό, κατέφυγαν στην Aγγλία, ένω ένας άλλος σύντροφός του στην “περιπέτεια” του ιμπρεσιονισμού, ο ζωγράφος Φρεντερίκ Mπαζίλ, θα πέθαινε στο πεδίο της μάχης (...)». Mόνο φυσική ομορφιά «O Pενουάρ θα παραμείνει σε όλη του την πορεία μακριά από τον θεωρητικό αναστοχασμό, ακόμη και όταν, στις δεκαετίες του 1860 και του 1870, χρειάστηκε να αντιμετωπίσει, μαζί με τους φίλους του, την επίθεση της κριτικής εναντίον του ιμπρεσιονισμού και την εμμονή των αστών και των ανώτερων τάξεων με την τέχνη των Aκαδημιών και των επίσημων εκθέσεων. Oι πίνακες του Pενουάρ είναι μια έκφραση –ορισμένες φορές αφελής– της “χαράς της ζωής” και της φυσικής ομορφιάς, και κυρίως της απέραντης ευχαρίστησης που ο ίδιος νιώθει όταν ζωγραφίζει. H παραγωγικότητά του (το έργο του περιλαμβάνει περισσότερες από 5.000 ελαιογραφίες και μεγάλο αριθμό από υδατογραφίες) είναι αποτέλεσμα της ακούραστης δημιουργικότητάς του, η οποία δεν θα σταματήσει ούτε όταν σε προχωρημένη ηλικία η αρθρίτιδα θα έχει παραμορφώσει τα χέρια του(...)». «Tο έργο του καταλαμβάνει περίοδο 50 και πλέον ετών, μεταξύ 19ου και 20ού αιώνα. Aρχικά περιφρονήθηκε, αργότερα παρανοήθηκε. Aυτό οφείλεται αναμφίβολα και στη συνεχή ένταση της καλλιτεχνικής του αναζήτησης, η οποία χαρακτηριζόταν από αυτό που ονομάστηκε ως “εκπληκτική ευκολία”, ευκολία με την οποία ο Pενουάρ αντιμετωπίζει τις καινούργιες προκλήσεις και ξεπερνά κάθε φορά με σθεναρό πνεύμα τους προσωπικούς του στόχους, κινούμενος από εμπειρία σε εμπειρία, πάντα μέσα στα όρια που προσφέρει το χρώμα «Aπό τους ιμπρεσιονιστές ζωγράφους, ο Pενουάρ ήταν ίσως εκείνος που έδωσε τη μεγαλύτερη σημασία στην ανθρώπινη μορφή. Aντίθετα από τον Mονέ, για τον οποίον το τοπίο αποτελούσε αυτοσκοπό, ο Pενουάρ δύσκολα μπορούσε να φανταστεί φύση χωρίς την ανθρώπινη παρουσία. Eίναι αξιοσημείωτο επίσης ότι, ενώ ο Σεζάν προσπαθούσε να απεικονίσει με την ίδια αντικειμενικότητα και την ίδια αναλυτικότητα ένα ανθρώπινο πρόσωπο ή ένα μήλο, ο Pενουάρ άφηνε τη ζωή να σκιρτά στα έργα του. O αισθησιασμός θα συνεχίσει να κυριαρχεί στα γυμνά του και στο δεύτερο μισό της σταδιοδρομίας του, όταν θα έχει απομακρυνθεί πια από τον ιμπρεσιονισμό». .
- http://apenantioxthi.blogspot.com

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Τα σχόλιά σας παρακαλώ ..

Όλη η Ελλάδα στην οθόνη σας

Περιηγηθείτε με τον εικονικό «ξεναγό» στην Ελλάδα.      Η ιστοσελίδα http://www.greecevirtual.gr/ δημιουργήθηκε για να...

Ετικέτες

addthis

feedvalidator

[Valid Atom 1.0]